مراسم اختتامیه پانزدهمین جشنواره دوسالانه کتاب کودک و نوجوان، دوشنبه هفته گذشته در مرکز آفرینش های فرهنگی و هنری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برگزار شد و یکی از رتبه های برتر این جشنواره به یک نویسنده پیش کسوت مشهدی اختصاص یافت.

در این جشنواره که با حضور نویسندگان، مترجمان و تصویرگران حوزه ادبیات کودک و نوجوان برگزار شد، حسین زاهدی نامقی که با کتاب «ماهک و پرنده ها» به این دوسالانه آمده بود، لوح زرین، دیپلم افتخار و هدیه نقدی این جشنواره را در بخش ادبیات دینی برای کودکان دریافت کرد. از نماز باران امام رضا (ع) تا ماهک و پرنده ها کتاب «ماهک و پرنده ها» داستانی مذهبی است که موضوع آن خشک سالی خراسان و نماز باران امام رضا (ع) است. در این داستان که زاهدی نامقی نگارش آن را در سال گذشته به پایان رسانده است، این واقعه تاریخی به زبان داستان برای کودکان روایت می شود. «ماهک و پرنده ها» را انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با شمارگان هزار و 500 نسخه در سال 1390 در تهران منتشر کرده است. از نمایشنامه نویسی تا داستان نویسی برای کودکان حسین زاهدی نامقی که تا کنون حدود 20 کتاب در حوزه ادبیات نمایشی و داستانی منتشر کرده است و مقاله های زیادی نیز با موضوع پژوهش در ادبیات کودک و نوجوان در کارنامه خود دارد، درباره سابقه نویسندگی اش می گوید: از سال 1365 که از سوی حوزه هنری تهران به عنوان نمایشنامه نویس به کار دعوت شدم، کار نویسندگی را به شکل جدی آغاز کردم؛ هرچند از دوره نوجوانی به شکل غیرحرفه ای می نوشتم. وی می افزاید: از آن سال به بعد چندین نمایشنامه نوشتم که هم به شکل کتاب منتشر شد و هم روی صحنه رفت، اما در سال 1367 در حوزه نمایشنامه نویسی اتفاقی غیراخلاقی افتاد که مرا آزرده خاطر کرد و با آنکه چندین نمایشنامه آماده چاپ داشتم، تصمیم گرفتم دیگر هیچ وقت نمایشنامه برای تئاتر ننویسم. وی ادامه می دهد: بعد از این اتفاق، به پژوهش در مباحث نظری حوزه هنر و ادبیات در مطبوعات پرداختم؛ هرچند بعدها احساس کردم مقالات پژوهشی به نیازهای عاطفی و هنری من پاسخ نمی دهد. این بود که تصمیم گرفتم به سوی داستان باز گردم و به این دلیل که از گذشته به جهان پر از لطافت و صداقت کودکان و تخیل آن ها علاقه مند بودم و بر این باورم که آن ها سرمایه های بالقوه جامعه هستند، نوشتن برای کودکان را انتخاب کردم. برای بچه ها قصه گو هستم، نه معلم! این نویسنده مشهدی درباره جایگاه نویسنده در داستان کودک می گوید: من وقتی قرار است داستان یا نمایشنامه ای برای بچه ها بنویسم، هرگز در جایگاه معلمی که می خواهد از طریق داستانش به بچه ها پندی بیاموزد یا آموزه های تربیتی و اخلاقی را به آن ها منتقل کند، دست به قلم نمی برم؛ بلکه خود را در جایگاه نویسنده ای قصه گو قرار می دهم. وی با اشاره به اینکه در ادبیات برای کودکان مخاطب شناسی اهمیت دارد، می افزاید: داستان کودک باید متناسب با بضاعت های عاطفی، جسمی، روحی، روانی، واژگانی و ادراک کودکان نوشته شود و من به عنوان نویسنده حوزه کودک و نوجوان باید مخاطب خود را به خوبی بشناسم؛ وقتی جایگاه مخاطب در ذهن من روشن شد، در جایگاه قصه گو قرار می گیرم و همه کوششم این است که اثرم در مرحله نخست داستان باشد و سپس سعی می کنم جاذبه های لازم را برای جذب کودک و نوجوان داشته باشد. افتخار می کنم که داستان نویسی شیعی معرفی شوم زاهدی نامقی با بیان اینکه هر نویسنده ای در بستری از مؤلفه های جامعه خود بالنده می شود و این مؤلفه ها در هر انسانی به طور خودآگاه یا ناخودآگاه بروز می کند، می گوید: طبیعی است که پس زمینه اندیشه های هنرمند در آثارش نشان داده می شود؛ من هم به این دلیل که در جامعه دینی زندگی می کنم، مسلمان هستم و افتخار می کنم که گاه داستان نویس شیعی معرفی شوم و براساس جهان نگری و باورهای دینی ام، داستانم را رقم بزنم. شگردهای داستانی در داستان کودک این نویسنده در بخش دیگری از سخنانش با تأکید بر اینکه نویسندگی برای کودکان با نویسندگی برای بزرگ سالان وجوه افتراق و اشتراکی دارد، می گوید: وجوه افتراق این دو موضوع بیشتر از وجود اشتراک آن هاست؛ هنرمندی که برای بچه ها دست به آفرینش می زند، طبیعی است که چون با مخاطب خاص روبه رو است، ملزم می شود که اگر تکنیک یا شگردهایی را در داستانش به خدمت می گیرد، این تکنیک یا شگردها به فراخور حال مخاطب باشد؛ نه چیزی فراتر از فهم و درک خواننده کتاب. وی خاطرنشان می کند: فکر می کنم خیلی از شگردها و فنون داستان نویسی را برای برخی گروه های سنی نمی توانیم به کار ببریم. زاهدی نامقی با اشاره به اینکه «تخیل» یکی از عناصر اصلی داستان است، ادامه می دهد: تخیل در داستان کودک و نوجوان حضور بارزتر و روشن تری دارد و در حوزه ادبیات و تئاتر و سینما جهان فانتزی را ایجاد می کند و این جهان فانتزی چیزی جدا از جهان متخیل نویسنده نیست؛ به این معنا ممکن است نویسنده ای که برای برخی گروه های سنی کودکان و نوجوانان داستان می نویسد از برخی شگردهای داستانی مانند رئالیسم جادویی استفاده کند یا جریان سیال ذهن را به کار ببرد؛ البته نه به شکلی که در داستان بزرگ سالان به کار می رود. وی می افزاید: من چند داستان برای بچه ها دارم مانند همین داستان «ماهک و پرنده ها» که روایت آن ها در مرز واقعیت و غیرواقعیت حرکت می کند؛ به شکلی که نمی شود این مرز را به وضوح تشخیص داد و خودم هم نمی دانم این داستان ها در عالم واقعیت اتفاق می افتد یا در جهان ذهنیت. هنگام نوشتن داستان به هیچ چیز فکر نمی کنم! این نویسنده پیش کسوت مشهدی در بخش دیگری از سخنانش می گوید: من هنگام نوشتن داستان به هیچ چیز فکر نمی کنم، مگر اینکه داستان خوبی بنویسم و داستانم بتواند ارتباط عاطفی، تصویری و مفهومی لازم را با مخاطب برقرار کند و برای خواننده کتاب خوشایند باشد. من همیشه به این می اندیشم که بچه ها داستانم را دوست داشته باشند، آن را بخوانند و اگر خواستند بیشتر از یک بار بخوانند. وی درباره مخاطب های احتمالی داستان هایی که برای کودکان نوشته می شوند، می گوید: مخاطب برخی داستان ها هنوز به مدرسه نرفته است و داستان باید از طریق عامل دیگری مثل پدر و مادر خوانده شود و کودک به طور شنیداری با متن کتاب ارتباط پیدا کند؛ طبیعی است که نویسنده باید داستان را به گونه ای روایت کند که علاوه بر کودک، برای بزرگ تری که داستان را قرائت می کند نیز جاذبه داشته باشد. وی تصریح می کند: گاه ممکن است داستانی نوشته شود که در قالب ادبیات کودک نوشته شده باشد، اما برای بزرگ ترها نیز جذاب باشد؛ مانند «شازده کوچولو» یا بسیاری از رمان های چارلز دیکنز. به ویژه وقتی این گونه داستان ها تبدیل به فیلم می شوند، نمی توان حدودی برای مخاطبان آن ها تعیین کرد. تصمیم گرفتم عمرم را به ادبیات رضوی اختصاص دهم این نویسنده 61ساله مشهدی در بخش دیگری از سخنانش، درباره آثاری که در چند سال گذشته در حوزه داستان دینی نوشته است، می گوید: چند سال پیش بود که نخستین داستان بلندم را به نام «معجزه باران» برای بزرگ سالان نوشتم. از آن پس همیشه این دغدغه را داشته ام که آثارم بن مایه دینی داشته باشند. داستان «ماهک و پرنده ها» نیز درون مایه ای دینی دارد و من در آن نماز حضرت رضا (ع) را برای بچه ها روایت کرده ام. وی درباره ارتباط این دو اثر خاطرنشان می کند: رمان 200صفحه ای «معجزه باران» که فرازی از زندگی حضرت رضا(ع) را روایت می کند و به نوعی عرض ارادت من به آن حضرت است، در جشنواره کتاب سال رضوی در سال 1389 برگزیده شد. داستان «ماهک و پرنده ها» نیز روایت دیگری از همان رمان «معجزه باران» است که برای بچه ها نوشته شده است. حسین زاهدی نامقی که داستان های دیگری از جمله «آهونامه»، «محمد و ماه و دلتنگی»، «جوجه گنجشک ها» و نیز نمایشنامه ای در مجموعه «یک قمقمه از کوثر» را در سه سال اخیر نوشته است و همگی این داستان ها درون مایه ای دینی دارند، درباره رویکرد خود به ادبیات داستانی دینی می گوید: پیش از چاپ کتاب «معجزه باران»، تصمیم گرفتم باقی مانده عمرم را به نوشتن در حوزه ادبیات رضوی، به ویژه برای کودکان و نوجوانان اختصاص دهم. وی درباره آثار آماده انتشار خود نیز می گوید: نمایشنامه «آواز خروس و کلاغ ها» که با موضوع رضوی برای نوجوانان نوشته ام، در ابتدای سال آینده از سوی انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان منتشر خواهد شد؛ همچنین داستان بلند نیمه تمامی به نام «لالایی ما» دارم که دارای فضایی فانتزی است و قسمت نخست آن به زودی منتشر می شود. وی می افزاید: طرح یک رمان نوجوان رابه نام «یک مشت بادام برای تو» نوشته ام که داستانش در زمان امام رضا(ع) در مرو و نیشابور می گذرد و نگارش آن را از ابتدای سال جدید آغاز خواهم کرد. وی با اشاره به اینکه رشد و بالندگی ادبیات دینی نیازمند طرح مباحث تئوریک و تخصصی است، خاطرنشان می کند: من به عنوان نویسنده حوزه ادبیات دینی، هنوز در 60سالگی تلاش می کنمراهوروشنوشتنرادراینحوزه بیاموزم. مسئولان به هنرمندان مشهدی بی مهری می کنند این نویسنده که مؤسس انجمن قصه نویسان خراسان و مدیر جلسات «عصر پنج شنبه با قصه» بوده است، در پایان سخنان خود خاطرنشان می کند: با همه احترامی که برای مدیران فرهنگی این شهر قائل هستم، متأسفانه باید این گلایه را مطرح کنم که هنرمندان مشهدی در بسیاری از عرصه ها مهجور هستند و همواره مورد کم لطفی و بی مهری مسئولان قرار داشته اند؛ من که حدود 40سال در این شهر کار فرهنگی کرده ام، نه تنها حمایت و تشویقی ندیده ام، بلکه تلخی های بسیاری در این مسیر نصیبم شده است. وی حرف آخرش را خطاب به مدیران فرهنگی شهر مشهد، این گونه می گوید: مسئولان فرهنگی باید بدانند که در این روزگار، هیچ عامل و عنصری نمی تواند معضلات فرهنگی جامعه را برطرف کند، مگر ارباب قلم و هنر که تولید فکر و هنر می کنند و متأسفانه در این روزگار یا مورد بی توجهی هستند یا کمیت زندگی شان لنگ است. *پانزدهمین دوسالانه کتاب کودک و نوجوان در یک نگاه در این مراسم، برترین کتاب های منتشرشده در سال های 1389 و 1390 در بخش های مختلفی همچون شعر، داستان تألیف، داستان ترجمه، علمی و آموزشی، دینی، زندگی نامه، بازنویسی، تصویرگری، گرافیک و طراحی جلد معرفی و از پدیدآورندگان آن ها تقدیر شد. تعداد آثار رسیده به پانزدهمین دوسالانه کتاب کودک و نوجوان در مجموع 1365 کتاب بود که از این میان 499 کتاب به رده سنی نوجوانان و 866 کتاب به رده سنی کودکان و خردسالان اختصاص داشت. بر اساس گزارش های رسیده، هیئت داوران بخش علمی و آموزشی در رده نوجوانان، کتاب «پستانداران ایران» اثر علی گلشن را به عنوان اثر برتر برگزیدند. همچنین در رده نوجوانان بخش ترجمه، مجید عمیق به عنوان نفر برتر انتخاب شد. در بخش شعر نیز «میو میو... تشکر!» سروده مریم هاشم پور، «فقط یک بستنی قیفی» سروده الهام حسینی زاوه، «تا کجای آسمان؟» سروده جعفر ابراهیمی شاهد به عنوان آثار برتر برگزیده شدند. داوران بخش نوجوان داستان تألیف نیز داستان های «نقطه سر راهی» اثر فرهاد شیری، «آدم این جوری» اثر محمدرفیع ضیایی، «به آینه نگاه نمی کنم» اثر مژگان کلهر و نیز رمان های «حتی یک دقیقه کافی است» اثر آتوسا صالحی، «فصل پنجم، سکوت» اثر محمدرضا بایرامی و مجموعه «رمان نوجوان امروز» به سرپرستی حمیدرضا شاه آبادی فراهانی را برگزیدند. در بخش داستان ترجمه در رده نوجوانان نیز کتاب های «اختراع هوگو کابره» ترجمه رضی هیرمندی، «تابستان زاغچه» ترجمه شهلا انتظاریان و «دردسر ساز» ترجمه پروین علی پور برگزیده شدند. در بخش تألیف علمی و آموزشی در رده نوجوانان نیز «کاغذ دست ساز» اثر علی پزشک و «دنیای عروسک ها» اثر عبدا... علیمراد برگزیده شدند. در بخش ترجمه علمی و آموزشی برای نوجوانان نیز «1001 اختراع، میراث مسلمانان در جهان ما» برگزیده شد. در بخش داستان تألیف در رده کودک و خردسال «دیگر در خانه پسرک هفت صندلی بود» اثر احمدرضا احمدی و «دیو سیاه دم به سر» اثر طاهره ایبد برگزیده شدند. همچنین در بخش رمان کودک، «روبی» اثر حدیث لزرغلامی به عنوان اثر برتر انتخاب شد. در بخش داستان ترجمه نیز «جادوگر بیکار» ترجمه مهناز صدری برگزیده شد. در بخش علمی و آموزشی در رده کودک و خردسال،«دایره المعارف شغل ها» اثر احسان کاتبی به عنوان اثر برتر انتخاب شد. در بخش ترجمه علمی و آموزشی برای کودکان و خردسالان نیز «بازی با علم» ترجمه شهلا انتظاریان برگزیده شد. در بخش آثار دینی جشنواره دوسالانه کتاب کودک و نوجوان نیز در بخش داستان مذهبی برای کودکان، لوح زرین، دیپلم افتخار و کارت هدیه نقدی این جشنواره به کتاب «ماهک و پرنده ها» اثر حسین زاهدی نامقی، نویسنده پیش کسوت مشهدی اهدا شد. در این بخش، مجموعه «قصه های عاشورایی» اثر فریبا کلهر، «میان ما و خدا» اثر سعید روح افزا، «در راه که می آمدی، سحر را ندیدی» اثر زهرا زواریان، «چلچراغی در تاریکی» اثر هادی سیف و «آرش» اثر مرجان فولادوند از آثار برگزیده بودند. در بخش تصویرگری، طراحی و گرافیک نیز کتاب ها و مجموعه های «ترانه بازی»، «خداجونم»، «دلم یه گنجشک داره»، «مرغک کانون»، «دست بزنم...؟!»، «هیچ هیچ هیچانه»، «خیال صورتی»، «موج های دریا یک بطری را به طرف ساحل آوردند»، «قصه های تصویری از بوستان»، «فیل کوچولو چه کار می کنی؟»، «قصه های مسجد»، «قصه های شیرین از زندگی پیامبر»، «رنگ چشم های صبا»، «دختری به نام هلهله»، «رفاقت با سازهای ایرانی»، «آشنایی با متون کهن» و «شاهزاده بابل»، «خط اول» (مجموعه داستان های تصویری دفاع مقدس)، «چرخ چرخ بچرخان» و «خودت را پیدا کن!» و آثاری از کورش پارسانژاد، آثار برگزیده این جشنواره بودند. منبع: روزنامه شهرآرا