استادان و صاحب‌نظران حوزه فرهنگ و هنر در نشست «هنر به مثابه مسئله راهبردی»، با تبیین ابعاد مختلف منظومه فکری حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای (رضوان‌الله تعالی علیه)، هنر را یکی از مؤلفه‌های بنیادین قدرت نرم، تربیت انسان، هویت‌سازی فرهنگی و تحقق تمدن نوین اسلامی، دانستند.

نشست مجازی «هنر به مثابه مسئله راهبردی» به همت دبیرخانه مکتب هنر رضوی مؤسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی و با همکاری دانشگاه بین‌المللی سوره و دانشگاه هنر ایران برگزار شد.

در این نشست، دکتر محمدحسین ساعی، رئیس دانشگاه بین‌المللی سوره و عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر داود رنجبران و دکتر محمدعلی روزبهانی، اعضای هیئت علمی دانشگاه هنر ایران و محمدجواد استادی، مدیر کلان‌پروژه مکتب هنر رضوی، از زوایای تاریخی، نظری و تمدنی به بررسی جایگاه هنر در اندیشه رهبر شهید انقلاب (رضوان‌الله تعالی علیه) پرداختند.

نگاه راهبردی رهبر شهید (رحمت الله علیه)، زمینه‌ساز نوزایی هنری در ایران

دکتر محمدحسین ساعی در این نشست، بخش مهمی از تحولات و پیشرفت‌های هنر در چهار دهه گذشته را حاصل نگاه راهبردی و نظام‌مند حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای (رضوان‌الله تعالی علیه) دانست و گفت: گسترش آموزش هنر، افزایش تولیدات سینمایی و نمایشی، حضور گسترده‌تر بانوان و ثبت آثار فرهنگی ایران در مجامع بین‌المللی، بخشی از کارنامه پربار جمهوری اسلامی در این عرصه است.

وی با بیان اینکه ایران در دوره زعامت رهبر شهید (رضوان‌الله تعالی علیه)، دوره‌ای کم‌نظیر از شکوفایی هنر را تجربه کرد، افزود: ایشان هنر را از یک امر تفننی و حاشیه‌ای خارج کردند و آن را به‌عنوان موهبتی الهی، ابزار انتقال اندیشه، عامل تمدن‌سازی و یکی از ارکان قدرت نرم جمهوری اسلامی مورد توجه قرار دادند.

رئیس دانشگاه بین‌المللی سوره، مشروعیت‌بخشی فرهنگی و حکومتی به هنر، تقویت خودباوری هنرمندان، توجه به هویت ایرانی ـ اسلامی و نهادسازی در حوزه فرهنگ و هنر را از مهم‌ترین دستاورد‌های این نگرش برشمرد و تأکید کرد: میراث فکری رهبر شهید همچنان می‌تواند راهنمای مدیران و هنرمندان کشور در مسیر آینده باشد.

این نگاه تاریخی و مدیریتی به هنر، در بخش دیگری از نشست از منظر نظری و معرفتی مورد واکاوی قرار گرفت؛ رویکردی که هنر را نه صرفاً یک ابزار فرهنگی، بلکه نیرویی مؤثر در ساخت جامعه و تمدن می‌داند.

هنر متعهد؛ از تربیت انسان تا پیشرانی تمدن اسلامی

حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر داود رنجبران، عضو هیئت علمی دانشگاه هنر ایران، نیز در این نشست با اشاره به تحلیل محتوای صد‌ها واژه و مفهوم در بیانات رهبر شهید (رحمت الله علیه) درباره هنر، اظهار کرد: از منظومه فکری ایشان می‌توان الگویی نظام‌مند برای هنر متعهد استخراج کرد؛ الگویی که از مبانی معرفتی آغاز می‌شود و تا شکل‌دهی تمدن نوین اسلامی امتداد می‌یابد.

وی هنر را در این منظومه، ودیعه‌ای الهی و هنرمند را امانت‌دار آن دانست و افزود: هنر تنها مهارت یا وسیله سرگرمی نیست، بلکه رسالتی الهی و اجتماعی دارد و باید در خدمت حقیقت، عدالت، کرامت انسانی، ظلم‌ستیزی، مقاومت و تعالی جامعه قرار گیرد.

عضو هیئت علمی دانشگاه هنر ایران تأکید کرد: هنر از مسیر نفوذ در دل‌ها، تبیین حقیقت، تربیت انسان و پالایش فرهنگ عمومی، زمینه شکل‌گیری جامعه متعالی را فراهم می‌کند و از همین رو، تنها روایت‌گر تمدن نیست، بلکه خود در تحقق آن نقشی پیشران دارد.

در امتداد این بحث، نسبت هنر با ساختار‌های مسلط فرهنگی و اقتصادی جهان معاصر نیز مورد توجه قرار گرفت؛ نسبتی که در اندیشه رهبر شهید (رحمت الله علیه)، با بازگشت هنر به حقیقت، عدالت و مسئولیت اجتماعی بازتعریف می‌شود.

بازتعریف نسبت هنر، حقیقت و جامعه در برابر سلطه بازار

دکتر محمدعلی روزبهانی، هیئت علمی دانشگاه هنر ایران، نیز با بیان اینکه رهبر شهید انقلاب (رحمت الله علیه)، میدان تازه‌ای برای هنر در جامعه ایران ایجاد کردند، گفت: ایشان در برابر الگوی مسلط هنر نئولیبرال که ارزش اثر هنری را در پذیرش بازار، گالری‌ها، جشنواره‌ها و نهاد‌های بین‌المللی جست‌و‌جو می‌کند، ایستادند و نسبت هنر با حقیقت، خیر و عدالت را احیا کردند.

وی دیدار‌های مستمر حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای (رضوان‌الله تعالی علیه) با شاعران، نویسندگان، فیلم‌سازان، مداحان و دیگر هنرمندان را بخشی از فرآیند میدان‌سازی فرهنگی دانست و افزود: این جلسات، نشست‌هایی تشریفاتی نبود، بلکه زمینه رشد استعداد‌های جوان، تقویت جبهه فرهنگی انقلاب و تربیت ذائقه‌ای متفاوت از ذائقه بازار هنر را، فراهم کرد.

روزبهانی، مهم‌ترین دستاورد رهبر شهید (رحمت الله علیه) در این عرصه را تغییر «رژیم دیدن و شنیدن» جامعه عنوان کرد و گفت: این تحول با تربیت مخاطب، بازتعریف جایگاه هنرمند و پیوند دوباره زیبایی با حقیقت، عدالت، مقاومت و معنویت شکل گرفت و می‌تواند همچنان مسیر آینده هنر انقلاب اسلامی را روشن کند.

پس از تبیین جایگاه هنر در تمدن‌سازی و نسبت آن با حقیقت و جامعه، بخش پایانی نشست به یکی از مصادیق عینی این نگاه اختصاص یافت؛ ایده‌ای که هنر را حلقه واسط میان تجربه قدسی زیارت و زندگی اجتماعی می‌داند.

مکتب هنر رضوی؛ تبدیل تجربه زیارت به یک جریان اجتماعی

محمدجواد استادی، مدیر کلان‌پروژه مکتب هنر رضوی، با تأکید بر ضرورت بازخوانی اجتماعی مفهوم زیارت گفت: مسئله اصلی تنها رفتن به زیارت نیست، بلکه آن چیزی است که پس از بازگشت زائر در خانواده، دانشگاه، بازار، رسانه، هنر و سبک زندگی او امتداد می‌یابد.

وی، مکتب هنر رضوی را صورت‌بندی نظری امتداد اجتماعی زیارت به زبان هنر دانست و افزود: این مکتب صرفاً به معنای تولید آثار هنری درباره امام رضا (ع) نیست، بلکه تلاشی برای تبدیل تجربه قدسی زیارت به یک جریان فرهنگ‌ساز، هویت‌آفرین و تمدنی است.

استادی با تأکید بر اینکه هنر در این رویکرد «راوی زیارت» نیست، بلکه «امتداد زیارت» است، اظهار کرد: هنر می‌تواند جهان معنایی زیارت را از محدوده حرم به متن زندگی اجتماعی گسترش دهد و تجربه قدسی را به حافظه تاریخی، فرهنگ عمومی و سبک زندگی تبدیل کند.

نشست «هنر به مثابه مسئله راهبردی» با تأکید بر ضرورت بازخوانی منظومه فکری رهبر شهید (رحمت الله علیه) در حوزه فرهنگ و هنر و بهره‌گیری از ظرفیت هنر برای تربیت انسان، هویت‌سازی و تحقق تمدن نوین اسلامی به کار خود پایان داد.