متن حاضر، خلاصه مطالب گفته شده در سخنرانی استاد سینا گودرزی در نگارخانه رضوان است که به مناسبت افتتاح نمایشگاه « آثار خوشنویسان ایران، از صفویه تا قاجار » انجام شده این نمایشگاه شامل مجموعه ای از آثار مربوط به دوره مذکور بود که توسط اساتید محترم خانم پروین حیدری نسب و مجید فدائیان گرد آوری شده بود.

من بسیار مفتخر هستم که این آثار ارزشمند در این مکان به نمایش گذاشته شده است. چون در طی 30 سال گذشته که در کنار استاد فدائیان و استاد حیدری نسب بودم، از نزدیک شاهد جمع آوری و شکل گیری این مجموعه و لحظه به لحظه بوده ام. این قطعات ارزشمند به کرات در اختیار اینجانب قرار داشته است و بسیار از آنها استفاده کرده ام. و خوشحال تو هستم چون در این مکان ( نگارخانه رضوان ) هستم و دوست بسیار محترم جناب آقای ثایت نیا این فرصت را برای بنده ایجاد فرمودند تا در محضر دوستان و هنر دوستان عزیزم بوده و گپی با هم داشته باشیم. مجموعه ای که در این مکان شاهد آن هستیم در بخشی از آن آثار میرزا غلامرضا اصفهانی را می بینیم. میدانم که همه شما با ایشان آشنا هستید و نیازی به معرفی ایشان نمی باشد. با توجه به 35 سال گذشته که من تمام وقتم را در تحقیق در مورد آثار میرزا غلامرضا گذرانده ام فکر می کنم باید توضیحات بیشتری در خصوص قطعات خشنویسی ایشان داده شود و با یک نگاه دقیق تر مورد بررسی قرار گیرد. امیدوار هستم صحبتهایی که امروز در این جمع می شود مفید باشد و در این گپ دوستانه به نتیجه دلخواه برسیم. آثار میرزا غلامرضا را می توان از چند طریق مورد بررسی قرار داد: طریقه اول آن بررسی امضا در آثار اوست. اگر به قطعات موجود در این مکان و تصاویر توجه کرده باشید متوجه می شوید که در آنها امضاهای متفاوتی می بینید. بعضی از قطعات دارای 2 یا 3 امضا هستند این مورد از چیزهایی است که در آثار میرزا بسیاراهمیت دارد. چون ایشان طبق عادتی که داشتند بسیاری از قطعات را بدون امضا رها کرده اند. در بعضی از قطعات تنها دارای یک امضا با عنوان « یا علی مدد است » مشاهده می شود و در بعضی دیگر از قطعات شاهد2 امضا با عنوان « یاعلی مدد است » و نام خود میرزا می باشیم. مطلبی که در اینجا مهم است این است که امضا « یا علی مدد است » در ابتدا فقط « یا علی مدد » بوده است که بعد از سال 90کلمه « است » به آن اضافه شده است و این عبارت یکی از امضاهای بسیار نفیس میرزا است که قطعات او کمتر با امضا کامل دیده شده است. امضا ها ی میرزا غلامرضا در قطعات او می تواند معرف تاریخ خوشنویسی میرزا باشد. معرف اینکه او در چه تاریخی خوشنویسی قطعات را انجام داده است. اما این تاریخ کاملا مطمئن نیست فقط می توان زمان قبل ویا بعد آنها را مشخص کرد. مطلب دومی که می توان با توجه به آثار موجود میرزا به آن اشاره کرد این است که یک سری از قطعات او بسیار راحت نگاشته شده است. متن این قطعات در مورد زندگی خود میرزا، مشکلات و یا موفقیت های او و یا هر آنچه بر وی گذشته است می باشد. مثلا او در قطعه ای که از وی بر جا مانده است مطالبی در وصف کسانی که برای او کاغذ می ساخته اند نوشته است: « جناب میرزا شیخ علی چند پاره آجر را آهار نموده و اسمش را کاغذ فرموده است.» و در قطعه ای دیگر در مورد مرکب ساز خودش توضیح داده است که وی چه نوع مرکبی برای او ساخته است. اینگونه قطعات کمتر توسط کلکسیونرها و یا موزه دارها جمع آوری می شود چون از نظر آنها بسیار معمولی و ساده و راحت هستند، دارای هیچ گونه تزئین و یا تذهیبی نیستند. اما این قطعات بار اطلاعاتی بسیاری دارد. یکی دیگر از مواردی که در قطعات میرزا دارای اهمیت می باشد تاریخ هایی است که در زیر قطعات ثبت شده است. این تاریخ ها نشان دهنده دوره حیات میرزا و مهارت نوشتاری او می باشد. قطعه ای که ملاحظه می فرما ئید دارای تاریخ 1264 است که نشان می دهد میرزا در آن موقع به سن 20 سالگی نرسیده بود که این قطعه زیبا را که از ناب ترین قطعات وی باشد نوشته است. در این قطعه امضایی مشاهده نمی شود. و نشان از این است که هنوز میرزا نشده است. اگر توجه کنیم می بینیم که میرزا در این سن هنوز مشغول مشق کردن بوده و توجه خاصی به مفردات میر عماد داشته است. این مهم از این بابت قابل تمجید است که وی در این سن به این زیبایی می نوشته است و این نشان از استعداد او در هنر خوشنویسی دارد که با این پختگی و مهارت مفردات را می نوشته است. مطلب دیگری که در قطعات میرزا قابل بررسی است این است که اگر شما 10 قطعه از آثار میرزا را در کنار هم ببینید متوجه می شوید که شاید 99% این قطعات سیاه مشق هستند واین نشان از میل باطنی میرزا به این مقوله است. طی سالیان گذشته تاریخ خوشنویسی نسبت به مقوله سیاه مشق نویسی میرزا غلامرضا بسیار بی رحم بوده است چرا که اعلام کرده چون وی نمی توانسته سطر پا چلیپا بنویسد تمام قطعات او سیاه مشق است، اما مسئله ای که حائز اهمیت است این است که میرزا غلامرضا یک خوشنویس درجه یک حرفه ای بوده است.اگر سیاه مشق می نوشته است دوست داشته است و علاقه شخصی و حس هنری او را به آن طرف سوق داده است. واین دلیل برای این نیست که او از کارهای حرفه ای خوشنویسی مثل کتابت، چلیپا، سطر نویسی و یا هر آنچه که خوشنویس های حرفه ای با آن شهرت دارند دور بوده است. بنابراین در مجموعه آثار و قطعات میرزا غیر از سیاه مشق، موارد دیگر کمتر دیده می شود. مطلب آخری که در مورد میرزا غلامرضا می خواهم بیان کنم این است که اگر در آثار او دقت کنیم سیر بسیار خوب و متفاوتی را از مفردات میرزا طی سالهای مختلف می توانیم مشاهده کنیم. در بین آن ها دو تا مفرد «خ» و «واو» را انتخاب کرده ام. تصویر سمت چپ متعلق به سال 96 و تصویر سمت راست متعلق به سال 91 است، که سیر تحول آن را کاملاً می توان دید. 1391/8/1