سومین فستیوال تئاتر کودک و نوجوان آهوانه این روزها در حال اجراست. هفت نمایش برگزیده در این فستیوال برای کودکان و نوجوانان مشهدی به روی صحنه خواهند رفت...
سومین فستیوال تئاتر کودک و نوجوان آهوانه این روزها در حال اجراست. هفت نمایش برگزیده در این فستیوال برای کودکان و نوجوانان مشهدی به روی صحنه خواهند رفت. حقایق روز – وقایع شب عنوان نمایشی است به نویسندگی رضا صابری و کارگردانی رضا حسینی که در بازه زمانی دهم الی شانزدهم اسفند برای گروه سنی نوجوان در این فستیوال به روی صحنه می رود. مقاله ی زیر نقدی است بر این نمایش به قلم علی اکبر حلیمی استاد دانشگاه و ازپیشکسوتان تئاتر کودک مشهد حقیقت و واقعیت نقد اجمالی نمایش نوجوان "حقایق شیفت شب وقایع شیف روز " از مجموعه نمایشهای سومین فستیوال تئاتر کودک و نوجوان آهوانه مشهد مجتمع فرهنگی هنری امام خمینی ره – مدیریت آفرینشهای هنری آستانقدس رضوی اسفند 1393 نوشته رضا صابری. کارگردان رضا حسینی. خلاصه داستان نمایش: نمایش داستان بچه های نوجوان کانون اصلاح و تربیت است که دو مدیر ( مربی ) شیفت شب و روز دارند. مدیر شب سخت و سیاه و سختگیر و مدیر روز نرم و روان و مهربان. بچه ها از مدیر شب ترسیده و مدیر روز را دوست میدارند. نمایش با ستیزه این دو مدیر و روایت زندگی نوجوانان در زندان اغاز میشود. منوچهرنوجوان تازه واردی به جمع بچه ها اضافه میشود و مدیر شب او را بازجویی و سرزنش و تحقیر میکند. مدیر روز معتقد است این بچه ها مقصر نیستند، بلکه خانواده یا جامعه مسئول بزهکاری های آنان است. در بازسازی زندگی منوچهر از تولد تا نوجوانی متوجه خانواده آشفته، فقر، طلاق و اعتیاد و نابسامانی های زندگی او و سایر نوجوانان در جامعه میشویم. در بازی نمایشی نوجوانان قاضی دادگاه در جستجوی حقیقت است و افراد مختلف اعم از مادر. ناپدری. مردان معتاد و خلافکار و... مورد پرسش و کنکاش قرار میگیرند و سرانجام معلوم میشود که این نوجوان خود مقصر نیست و جامعه ( خانواده) گناهکار است. در این فرایند ما شاهد تحول و اعتراف افراد خانواده و جامعه به خطاهای خود هستیم و در پایان مدیر شیفت شب نیز با این مشاهدات پشیمان شده، ترکه خود را می شکند و از بچه ها عذر خواهی میکند... نقد اجمالی نمایش قبل از پرداختن به نقاط قوت و ضعف نمایش باید از تلاش سازنده مجتمع محترم فرهنگی هنری امام خمینی ره آستانقدس رضوی در برگزاری سومین فستیوال تئاتر کودک و نوجوان مشهد ( آهوانه) قدر دانی کرد، چراکه این موسسه محترم آفرینشهای هنری به فعالیت فرهنگی هنری سازنده و پیشرفته ای توجه نموده و همت گمارده که متاسفانه سایر دستگاههای فرهنگی هنری شهر مشهد علیرغم وظایف تعریف شده ذاتی شان کمتر به آن پرداخته اند. این مجموعه محترم که منتسب به امام همام علی بن موسی الرضا ع و دارای مدیران و مسئولین هنرمند و متعهد بوده است،از سنوات گذشته همیشه پناهگاهی امن برای آهوانه نمایش کودک و نوجوان و عروسکی مشهد ساخته و میتواند الگویی سازنده برای سایر مسئولین و متولیان فرهنگ و هنر، آموزش و پرورش و کودک و نوجوان در مشهد باشد. و اما بعد در مورد نمایش حقایق شیفت شب و... که در امروز به همراه دانشجویان محترم کارشناسی ادبیات دانشگاه فرهنگیان مشهد از آن بازدید کردیم، پرداختن به بخشی خاص ازمسایل نوجوانان در قالب تئاتر نوجوانان به عنوان یکی از کمبودهای تئاتر در سطح جامعه قابل توجه و تشویق است که متاسفانه در مجامع حرفه ای تئاتر کودک و نوجوان نیز کمتر به آن پرداخته میشود و صرفا اغلب جشنواره ها ی تئاتر کودک و نوجوان و موسسات صرفا نام نوجوان را یدک کشیده و کمتر به آن میپردازند. ( در سطح کشور و حتی پایتخت نیز که تئاتر کودک و نوجوان جایگاه حرفه ای و صنفی دارد، متاسفانه درصد بالایی از تولیدات تئاتر به حوزه کودکان و خردسالان تعلق داشته و تئاتر برای نوجوانان یا تئاتر با نوجوانان علیرغم ضرورتهای فرهنگی و هنری تربیتی که در سطح جامعه ایرانی و جهانی دارد کمتر مورد توجه قرار میگیرد. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که طی سنوات گذشته فراخوان پژوهشی از سوی اسیتج موسسه بین المللی تئاتر کودک و نوجوان در خصوص تئاتر نوجوانان نیز داده شد ) نقاط قوت نمایشنامه و اجرای نمایش - پرداختن به موضوع و مضمون فرهنگی، اجتماعی و تربیتی خاص و ویژه در حوزه نوجوانان که الحق از موضوعات و معضلات مهم اجتماعی ماست و میتواند سازنده و هشدار دهنده برای کل جامعه، خانواده ها و نوجوانان باشد. - انتخاب عنوان زیبا، نمادین و معنا دار " حقیقت و واقعیت " برای نمایشنامه توسط استاد صابری که از پیشکسوتان عرصه نمایش کشور و مشهد هستند قابل توجه است.. ( به نظر م رسید که اگر جای حقیقت و واقعیت در عنوان نمایش جابجا شود، مفهوم و مضمون نمایشنامه منطقی تر شود، چراکه حقیقت چیزی است که باید باشد و واقعیت آنی است که هست، لذا واقعیات تلخ شیفت شب تاریک، در حقیقت روز روشن و آشکار میشود. یعنی آن که باید باشد.) - استفاده بجا از اشعار و ترانه های مناسب و هماهنگ با مضمون نمایشنامه برای بیان حسی و شاعرانه آن بسیار مفید و اثر گذار بویژه برای مخاطبان نوجوان و جوان بود. - شیوه اجرایی نمایش توسط کارگردان محترم هماهنگ با ساختار متن نسبتا موفق و اثر گذار مینمود. - انتخاب صحیح بازیگران، موسیقی، طراحی ساده لباس و صحنه از نقاط قوت این نمایش آموزشی و پداگوژی محسوب میشود که توسط کارگردان محترم و عوامل هنرمند بکار گیری شده است. - هماهنگی و نظم و دقت بازیگران نوجوان حکایت از تلاش هنرمندانه گروه اجرایی دارد. -... نقاط ضعف و پیشنهاداتی برای نمایشنامه و اجرای نمایش - به نظر میرسد در ساختار متن نمایش قرار است دو دیدگاه تربیتی و فرهنگی مدیران ( مربیان ) شیفت شب و روز در نمایش به چالش کشیده شود که نوعا در طول اجرا گویی فراموش میشود و ما کمتر حضور و حرکت دراماتیک این دو شخصیت را میبینیم. میتوانست گام به این دو دیگاه در تقابل و ستیزه تا پایان قرار گیرد. - بعضا در متن نمایش مستقیم گویی و شعار و نصیحت گری به کار گرفته شده و راوی و شخصیتهای دیگر به آن میپردازند. - در پرداخت شخصیتهای نمایش بخصوص شخصیت های منفی نوعی ابهام دیده میشود. - به نظر میرسید که نمایش میتوانست بصورت موازی و پارالل پرونده تعداد بیشتری از بچه های اصلاح و تربیت را مورد کنکاش و چالش نمایشی قرار دهد و نمونه ها یی از بزهکاری اجتماعی و فرگیررا به هم پیوند داده و محکمتر به پایان برساند در این اجرا صرفا یک نمونه زندگی منوچهر بازسازی میشود و کافی به نظر نمیرسد. - در ساختار نمایشی متن نقطه اوج و تعلیق کمرنگ است و میتوانست جذاب تر باشد. در مجموع نمایش حقایق شیفت شب و وقایع شیفت روز نمایشی با ارزش و قابل توجه در حوزه تئاتر نوجوانان محسوب شده و میتواند نمونه ای مفید از تئاتر سازنده برای نوجوانان محسوب شود. علی اکبر حلیمی. کارشناس ارشد ادبیات نمایشی